T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Manisa İl Sağlık Müdürlüğü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi

T.C. Sağlık Bakanlığı
Manisa İl Sağlık Müdürlüğü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

PSİKİYATRİK HASTALARDA TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ

Güncelleme Tarihi: 24/04/2019

ŞİZOFRENİK  BİREYLERDE  GÖRÜLEN  BESLENME  SORUNLARI,

NEDENLERİ,  VE BESLENME  ÖNERİLERİ

Beslenme Sorunları

Nedenleri

Öneriler

 

VÜCUT AĞIRLIĞINDA

ARTIŞ

-Uyku süresinin 8 saatten fazla olması

-İlaçların sedatif etkisi

-Fiziksel aktivite azlığı

-Doymuş yağdan zengin ve meyve , sebze ile posadan fakir beslenme

-Artmış basit şeker tüketimi

-Sağlıksız beslenme (ayak üstü, enerjisi fazla fast-food tüketimi) eğilimin olması

-Uyku düzeni dengelenmelidir.

-Diyetin enerjisi vücut ağırlığını normal aralıkta sürdürmeye yönelik planlanmalıdır.

-Basit şeker tüketimi azaltılmalı ve kompleks karbonhidrat ( kurubaklağil, sebze, kabuklu meyve, tam tahıl,..) kaynaklarının tüketimi artırılmalıdır.

-Doymuş yağ tüketimi azaltılmalıdır.

-Meyve ve sebze tüketimi artırılmalıdır.

-Fiziksel aktivite artırılmalıdır.

 

 

VÜCUT AĞIRLIĞINDA

AZALMA

-Öğün atlama ve buna bağlı olarak diyetle enerji alımlarının azalması

-Halüsinasyon gören bireylerde iştahın azalması, tat ve koku duyusunda kayıplar

-Besinlerle ilgili endişeler

-İştah artıran besinler (sarımsak, havuç, zencefil, nane, badem, ceviz, portakal, greyfurt, domates, nohut, mısır, kekik, rezene tohumu ,kayısı) eklenmelidir.

-Enerji ve besin öğeleri alımı artırılmalıdır.

-Öğün düzeni dengelenmelidir.

 

BAZI BESİN ÖĞELERİNİN SERUM DÜZEYLERİNDE AZALMA

 

-B6, B12, Folat, C , E ve D vitamini alım düzeyinin düşük olması

-Omega 3 alımının düşük olması

-Antioksidan içeriği yüksek meyve ve sebzelerin tüketimi artırılmalıdır.

-Haftada en az iki kez balık tüketilmelidir.

ARTMIŞ KAFEİN,

TUZ ve DOYMUŞ YAĞ ALIMI

 

-Siğara ve alkol kullanımına eğilimin olması

 

-Tuz ve şeker içeriği yüksek işlenmiş ürünlerin tüketiminden sakınılmalıdır.

ŞİZOFRENİDE GENEL TIBBİ BESLENME ÖNERİLERİ

-Sebze ve meyve tüketimi artırılmalıdır.

-Kafein ve basit şeker alımından kaçınılmalıdır.

-Yüksek tuz ve basit şeker içeren işlenmiş besinler tüketilmemelidir.

-Diyetin doymuş yağ içeriği azaltılmalı; yağ kaynağı olarak doymamış yağlar tercih edilmelidir.

-Doğal besinler aracılığıyla antioksidan vitaminlerin alımı artırılmalıdır.

-Haftada en az iki kere düzenli olarak balık tüketilmelidir.

-Gluten  enteropatisi gelişmiş hastalarda glütensiz diyet tüketimi önerilmelidir.

-Sigara, alkol ve diğer uyarıcı ilaç kullanımından sakınılmalıdır.

-Düzenli fiziksel aktivite yapılmalı ve ailelerle birlikte eğlenceli sosyal aktivitelerde bulunulmalıdır.

OTİZİMLİ  BİREYLERDE GÖRÜLEN BESLENME SORUNLARI,

NEDENLERİ,  VE  BESLENME  ÖNERİLERİ

Beslenme Sorunları

Nedenleri

Öneriler

 

Yemek yeme konusunda seçici ve takıntılı davranma

 

-Otistik kişilerde görülen duyusal, davranışsal ve sosyal bozukluklar, gastrointestinal disfonksiyon

 

 

-Kişilerin öğün düzenlemesinde özellikle tüketmekten hoşlandıkları yiyeceklere yer verilmeye çalışmak, tüketimlerini kolaylaştırabilecek alternatif tarifeler önerilmelidir.

Gastrointestinal disfonksiyon

-Hastalığın getirisi olarak görülen semptomlar, az miktarda besin alımı

-Hastalarda özellikle tüketildiğinde semptom gelişimini tetikleyen yiyecekler diyette sınırlandırılmalıdır.

Besin intoleransı ve Besin alerjisİ

 

-Sindirim sistemi ve bağışıklık sistemlerinde görülen anomaliler

-İntolerans veya alerji gelişen besin diyetten çıkarılmalıdır. ( GLUTENSİZ VE KAZEİNSİZ DİYETLER)

 

 

Epileptik semptomlar

 

-Hastalığın getirisi olarak görülen semptomlar

-Yağlar enerji sağlayan temel besin öğeleridir.

-Protein günlük alınması gereken miktarın en az düzeyi kadar verilir.

-Karbonhidratlar büyük ölçüde sınırlandırılmaktadır.(KETOJENİK DİYET)

 

D vitamini eksikliği

 

-Gastrointestinal disfonksiyon

-Bireylerin gün içerisinde güneşten yeterli süre yararlanmaları sağlanmalıdır.

 

Kalsiyum eksikliği

-Süt ve süt ürünleri tüketiminde azalma

-Diyette mümkün olduğunca sık aralıklarla süt ve süt ürünlerinin tükettirilmesine önem verilmelidir.

Ca kaynakları: Peynir, yoğurt, süt, ayran, kefir,badem,susam, kabak çekirdeği,somon balığı,bezelye, fasülye,mercimek,lahana, karnabahar,ıspanak, pazı, incir..

OTİZMDE GENEL BESLENME ÖNERİLERİ

-Yemek yeme konusunda seçici davrandıkları için tüketmeyi sevdikleri yiyeceklere daha sık yer verilmelidir.

-Besin alımı hastalıkla  birlikte azaldığı için gün içerisinde enerji içeriği yüksek besinlere yer verilmeye çalışılmalıdır.

-Hastalar kalsiyum ve posa alımı açısından desteklenmeli;  diyette süt ve süt ürünleri  ile posa içeriği yüksek tam tahıllı ürünler ve  kurubaklağillere  daha  sık  yer verilmeye çalışılmalıdır.

-Hastaların immun sistemlerini ve omega-3 alımlarını desteklemek için haftada 2-3 kez balık tüketmelerine önem verilmelidir.

- B6 vitamini kaynaklarına (balık, fındık, kepekli tahıl, antep fıstığı, sarımsak, susam..)sıklıkla yer verilmelidir.

-Hastaların diyetinde demir kaynağı olan besinlere (et,yumurta, kuru üzüm, kuru kayısı, pekmez,  kurubaklagil,) daha sık yer verilmelidir.

-Antioksidan içeriği yüksek olan sebze- meyve tüketimi artırılmalıdır.

-Hastalarda atakların ve semptomların ilerlemesine engel olmak için özellikle atak dönemlerinde karbonhidrat tüketimi sınırlanmalıdır.

-D vitamini oluşumunu desteklemek için hastaların  önerilen şekilde güneşten yararlanmaları sağlanmaya çalışılmalıdır.

DEPRESİF  BİREYLERDE GÖRÜLEN BESLENME SORUNLARI,

NEDENLERİ VE BESLENME ÖNERİLERİ

Beslenme Sorunları

Nedenleri

Öneriler

 

 

VÜCUT AĞIRLIĞINDA ARTIŞ

 

 

 

-Dengesiz ve aşırı besin alımı

-Aşırı karbonhidrat ve basit şeker tüketimi

-Diyetin enerjisi optimum vücut ağırlığını sağlayacak şekilde ayarlanmalıdır.

-Yüksek karbonhidrat içeren aşırı besin alımı azaltılmalıdır.

-Fiziksel aktivite artırılmalıdır.

 

 

VÜCUT AĞIRLIĞINDA AZALMA

 

-iştah azalması

-Besin tüketiminden zevk alma ve ilginin azalması

-Öğün düzeninin bozulması

-Suçluluk duygusuna bağlı olarak yemek yemeyi hak etmediğini düşünme durumu

- İştah artıran besinler (sarımsak, havuç, zencefil, nane, badem, ceviz, portakal, greyfurt, domates, nohut, mısır, kekik, rezene tohumu ,kayısı) eklenmelidir.

-Enerji ve besin öğeleri alımı artırılmalıdır.

-Besin alımı (öğün düzeni) dengeli bir şekilde öğünlere dağıtılmalıdır.

 

KONSTİPASYON

 

-Yetersiz sıvı alımı

-Yetersiz fiziksel aktivite

-Kullanılan antidepresif ilaçların etkisi

-Yetersiz sebze, meyve ve tam tahıl tüketimi

-Diyetle posa alımı artırılmalıdır.

-Sıvı alımı artırılmalıdır.

-Fiziksel aktivite artırılmalıdır.

 

DEHİDRATASYON

- Yetersiz sıvı alımı

-Susama hissi kaybı

 

-Sıvı alımının takibi yapılarak yetersizlik durumunda ilavelerin yapılması gerekmektedir.


DEPRESYONDA  TIBBİ  BESLENME  ÖNERİLERİ

-Öğünler düzenli olarak tüketilmeli, az ve sık sık beslenmelidir.

-Yemeklerde yağ kaynağı olarak doymamış yağ asitlerinden

zengin yağlara ( zeytinyağı, fındık yağı,..) kullanılmalıdır.

-Trans yağ alımı (yağda kızartma, fast-food besinler) azaltılmalıdır.

-İşlenmiş ve paketli besinler (sosis, hamburger, işlenmiş et ,

hazır yiyecekler, hazır kek, bisküvi) diyetten çıkarılmalıdır.

Taze ve doğal besin tüketimi tercih edilmelidir.

-Bol miktarda sebze, meyve ve kurubaklagiller ( kurufasülye,

 nohut, mercimek, barbunya) tüketilmelidir.

-Vitamin ve mineralden zengin tam tahıl ürünleri ve yağlı tohumlar tüketilmelidir.

-Kaliteli preotein kaynaklarının tüketimi sağlanarak (kırmızı et, balık, deniz ürünleri, yumurta, süt, az yağlı peynir,

yağlı tohumlar, kurubaklağiller) yeterli triptofan alımı sağlanmalıdır.

-Günde 500 mg düzeyinde n-3 yağ asidi alımının mental

sağlık üzerinde koruyucu etkileri bulunmaktadır. Haftada

2-3 kez yağlı balık tüketilmelidir.

-Yeterli sıvı alımı sağlanmalıdır. Günde 10-12 su bardağı sıvı alınmalıdır.

-Anksiyete durumunda kafein alımından kaçınılmalıdır.

-Alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.


DEMANSDA GENEL BESLENME ÖNERİLERİ

-Demans  tanısı  almış yaşlı bireylerin protein tüketimini artırabilmek için günlük 2-3 porsiyon balık, tavuk, kırmızı et yumurta  tüketimi, 3-4 porsiyon süt ve süt ürünleri tüketimi ve  en az 5 porsiyon meyve ve sebze tüketimi sağlanmalıdır.

-Besinlerle gereksinmenin sağlanamadığı durumlarda yüksek enerjili ve yüksek protein içerikli oral beslenme suplemanlarıyla gereksinmeler karşılanmalıdır.

-Hastaya bakımından ve beslenmesinden sorumlu bir yardımcının verilmesiyle beslenme problemleri çözümlenebilmektedir.

-Hastanın beslenme rutininde sağlanan küçük değişikliklerle beslenme durumunda  iyileşme sağlanabilmelidir. Öğünlerini sevdiği kişilerle birlikte tüketmesi, sevdiği yemeklere ulaşmasının sağlanması , müzik eşliğinde yemek yemesi gibi düzenlemeler verilebilecek örneklerden bazılarıdır.

DELİRYUMDA  GÖRÜLEN  BESLENME  SORUNLARI,

 NEDENLERİ,  VE  BESLENME  ÖNERİLERİ

Beslenme Sorunları

Nedenleri

Öneriler

 

 

MALNÜTRİSYON

 

 

-Semptomlar nedeniyle gün içerisinde düşük enerji alımı

-Hastaların sık aralıklarla izlemi yapılmalıdır.

-Hastaların öğünlerinde tüm yiyecekleri tükettiğinden emin olunmalı, gerekli görülen durumlarda yüksek enerji içeren tıbbi beslenme ürünleri (enteral ürün) ile desteklenmelidir.

 

 

HİPOALBUMİNEMİ

 

 

-Uygulanan ilaç tedavisi

 

 

-Hastaların kan bulgularında özellikle pre-albumin ve albümin düzeyleri sık aralıklar ile kontrol edilmelidir.

-Öğünler protein alımını ve emilimini artıracak yöndeki besinler ile desteklenmelidir.

 

HİPOGLİSEMİ

 

-Düşük enerji alımı, hastalıkta görülen semptomlar

 

-Öğünlerde basit şeker tüketiminden kaçınılmalıdır.

-Kompleks karbonhidrat tüketilmelidir.

 

MULTİVİTAMİN VE MİNERAL EKSİKLİKLERİ

 

-Alkolizm, zayıf nutrisyonel durum

 

 

-Vitamin ve mineral eksikliği görülen hastalarda başlangıçta uygun supleman desteği sağlanmalı; sonrasında ise hastanın beslenmesi bu vitamin ve mineralden zengin besinleri içerecek şekilde düzenlenmelidir.

 

DELİRYUMDA  GENEL  BESLENME ÖNERİLERİ

-   6 ayda  %5’ ten daha fazla vücut ağırlığı kaybı önlenmelidir.

-Protein  içeriği  ve kullanılabilirliği yüksek olan  besinlerin (et, tavuk, yumurta, kurubaklağil..) sağlanmalıdır.

-Öğünler vitamin ve mineral alımları açısından zenginleştirilmeli ve emilimleri artırılması yönünde bir beslenme programı planlanmalıdır.

-Basit şeker alımı sınırlandırılmalıdır.

-Eksikliği görülen vitamin ve minerallerin uygun  şekilde suplementasyonu sağlanmalıdır.

KAYNAKLAR

1.Akbulut G. Psikiyatrik ve Mental Hastalıklarda Tıbbi Beslenme Tadavisi. 1.Baskı. Ankara, Nobel Tıp Kitapevleri; 2015

2.Alphan E. Hastalıklarda Beslenme Tedavisi.2.Baskı.Ankara, Hatipoğlu Yayınevi;2014

3. Baysal A. Beslenme. 14.Baskı. Ankara, Hatipoğlu Yayınevi; 2012

4.Köksal G. Çocuk Hastalıklarında Beslenme Tedavisi. 3.Baskı. Ankara, Hatipoğlu Yayınevi; 2013